Gezonde levensverwachting; vanaf 1981

INHOUDSOPGAVE

1. Toelichting
2. Definities en verklaring van symbolen
3. Koppelingen naar relevante tabellen en artikelen
4. Bronnen en methoden
5. Meer informatie 

1. TOELICHTING

In deze tabel worden vijf varianten van de gezonde levensverwachting weergegeven:
- De levensverwachting in als goed ervaren gezondheid
- De levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen
- De levensverwachting zonder chronische ziektes (tot en met 2024)
- De levensverwachting zonder psychische klachten (tot en met 2023)
- De levensverwachting zonder GALI-beperkingen
Daarnaast zijn ook cijfers over de 'gewone' levensverwachting opgenomen, zodat de cijfers over gezonde levensverwachting hieraan gerelateerd kunnen worden.

In de tabel zijn de gegevens over (gezonde) levensverwachting uit te splitsen naar de volgende kenmerken:
- Geslacht (per statistiekjaar 2018 is dat inclusief totaalcategorie)
- Leeftijd

Gegevens beschikbaar vanaf: 1981.

Status van de cijfers: Definitief.

Wijzigingen per 9 juli 2026:
De cijfers over 2025 zijn toegevoegd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers? 
In het derde kwartaal van 2027 worden de cijfers over 2026 gepubliceerd. 

2. DEFINITIES EN VERKLARING VAN SYMBOLEN

Gezonde levensverwachting.
Het aantal jaren dat een persoon van een bepaalde leeftijd naar verwachting (nog) in goede gezondheid zal leven. Goede gezondheid kan worden gedefinieerd als de afwezigheid van chronische ziektes danwel (lichamelijke) beperkingen of als goede ervaren gezondheid danwel de afwezigheid van psychische klachten.

Leeftijd (op 31 december).
Het aantal gehele jaren dat op 31 december van het jaar van waarneming is verstreken sinds de geboortedatum van de persoon.
Te berekenen als jaar van waarneming min geboortejaar.

GALI-beperking
GALI staat voor Global Activity Limitations Indicator. De levensverwachting zonder GALI-beperkingen is de variant van gezonde levensverwachting die Eurostat bestempelt als 'Healthy Life Years'. Dat officiële Europese cijfer over Healthy Life Years is gebaseerd op data uit de European Survey on Income and Living Conditions (EU-SILC) en kan daardoor afwijken van de cijfers over levensverwachting zonder GALI-beperkingen, zoals die in deze tabel gepresenteerd worden. De cijfers in deze tabel zijn gebaseerd op de Gezondheidsenquête. 

Verklaring van symbolen:

niets (blanco) : het cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
.              : het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
*              : voorlopige cijfers
**             : nader voorlopige cijfers

3. KOPPELINGEN NAAR RELEVANTE TABELLEN EN ARTIKELEN

Informatie over sterftekansen en levensverwachting voor de bevolking van Nederland is te vinden in de tabel:
Levensverwachting vanaf 1950 (per jaar)

Gegevens over ervaren gezondheid, chronische ziektes, lichamelijke beperkingen en psychische klachten, naar leeftijd en geslacht, zijn te vinden in de tabel:
Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken
Gezondheid en zorggebruik; geslacht, leeftijd, persoonskenmerken

Gegevens over (gezonde) levensverwachting naar opleidingsniveau zijn te vinden in de tabel:
Gezonde levensverwachting: geslacht, leeftijd en onderwijsniveau

Gegevens over (gezonde) levensverwachting naar inkomensniveau zijn te vinden in de tabel:
Gezonde levensverwachting; inkomen en welvaart

4. BRONNEN EN METHODEN

Gezonde levensverwachting geeft het aantal jaren dat een persoon van een bepaalde leeftijd naar verwachting (nog) in goede gezondheid zal leven, onder de voorwaarde dat de huidige kansen op sterfte en ongezondheid gelijk blijven. Gezonde levensverwachting is een indicator die gegevens over levensverwachting met gegevens over gezondheid combineert. Voor de berekening van gezonde levensverwachting wordt eerst de 'gewone' levensverwachting berekend. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de bevolking- en sterftecijfers van de Nederlandse bevolking. Vervolgens worden gezondheidsdata gebruikt om te berekenen welk deel van het leven naar verwachting in goede gezondheid wordt doorgebracht.
Deze gezondheidsgegevens zijn afkomstig uit de Gezondheidsenquête. 
Het CBS houdt deze enquête met het doel een zo volledig mogelijk overzicht te geven van ontwikkelingen in de gezondheid, de medische contacten en de, leefstijl van de Nederlandse bevolking. Er worden onder andere vragen gesteld over algemene gezondheid, chronische ziektes, lichamelijke beperkingen en psychische klachten.

In de tabel staan cijfers vanaf het jaar 1981. In de loop van de tijd zijn er echter wijzigingen geweest in de enquêtes die de basis vormen voor de cijfers. 
Dat zijn zowel wijzigingen in de vraagstelling als in de antwoordmogelijkheden. Door deze verschillen zijn methodebreuken ontstaan en daardoor zijn de uitkomsten van verschillende jaren niet zonder meer met elkaar te vergelijken. Om toch een cijferreeks te krijgen die door de jaren heen vergelijkbaar is, zijn reparaties van de methodebreuken uitgevoerd. 

Bij de levensverwachting in als goed ervaren gezondheid zijn de cijfers over de jaren 1981 tot en met 1982 gerepareerde cijfers.
Bij de levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen zijn de cijfers over de jaren 1983 tot en met 1988 gerepareerde cijfers.
Bij de levensverwachting zonder chronische ziektes zijn de cijfers over de jaren 1981 tot en met 2000 gerepareerde cijfers. Cijfers over deze variant zijn beschikbaar tot en met statistiekjaar 2024 (zie ook verderop).

Cijfers over de levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen zijn beschikbaar vanaf 1983, omdat de vraagstelling over beperkingen in 1981 en 1982 te beperkt en afwijkend was. 
Cijfers over de levensverwachting zonder psychische klachten zijn beschikbaar vanaf 2001, omdat de vragen over psychische klachten pas vanaf 2001 worden gesteld. Ze zijn beschikbaar tot en met statistiekjaar 2023 (zie ook verderop)
Cijfers over de levensverwachting zonder GALI-beperkingen zijn beschikbaar vanaf 2014, omdat de vraagstelling over GALI-beperkingen daarvoor niet was opgenomen in de Gezondheidsenquête. 

Een beknopte beschrijving van het repareren van de methodebreuken 
en het berekenen van de gezonde levensverwachting vindt u hier:
Beknopte methodebeschrijving gezonde levensverwachting.

In 2010 is er een herontwerp van de Gezondheidsenquête geweest. 
Ook is de berekeningswijze van de gezonde levensverwachting iets aangepast, om in lijn te komen met de werkwijze die bij de bevolkingsstatistiek wordt gehanteerd. Door deze veranderingen moeten veranderingen in de cijfers van 2010 ten opzichte van die van 2009 met enige terughoudendheid worden geïnterpreteerd. Een beschrijving van de statistieken over gezonde levensverwachting en de wijzigingen in de berekening ervan die per 2010 zijn doorgevoerd vindt u hier:
Naar een betere gezonde levensverwachting.

In 2014 is er wederom een herontwerp van de Gezondheidsenquête geweest. Deze heeft met name bij de cijfers over lichamelijke beperkingen tot methodebreuken geleid. Veranderingen in de levensverwachtingen zonder lichamelijke beperkingen van 2014 ten opzichte van die van 2013 moeten daarom met terughoudendheid geïnterpreteerd worden. Ook bij de levensverwachting zonder chronische ziektes is een methodebreuk zichtbaar. Een oorzaak daarvan is dat tot en met 2013 in de Gezondheidsenquête in één vraag werd gevraagd naar het hebben van astma of copd. Per 2014 wordt dit in twee afzonderlijke vragen gedaan. 

Meer informatie over de methodebreuken die in de Gezondheidsenquête zijn opgetreden tussen 2013 en 2014, vindt u hier:
Methodebreuk Gezondheidsenquête 2014 

De beschrijving van de gezondheidsonderzoeken vindt u hier:
Gezondheidsenquête 1981-1996 en POLS-Gezondheid 1997 - 2009 
Gezondheidsenquête 2010-2013  
Gezondheidsenquête vanaf 2014

In het statistiekjaar 2020 werd de waarneming voor de Gezondheidsenquête verstoord door de coronacrisis. In een deel van het jaar was niet mogelijk om aan huis interviews af te nemen en kwam er dus alleen via internet respons binnen. Om hiermee om te kunnen gaan is het weegmodel van de Gezondheidsenquête aangepast voor het jaar 2020. Daarbij is gebruik gemaakt van tijdreeksmodellen om te kunnen corrigeren voor het wegvallen van een deel van de waarneming. Meer informatie hierover kunt u vinden in deze nota. Ook in 2021 had de waarneming voor de Gezondheidsenquête te kampen met verstoringen, als gevolg van corona(maatregelen). Daar is op dezelfde manier mee omgegaan als in 2020. 

Eurostat, het statistiekbureau van de Europese Unie, brengt ook cijfers over gezonde levensverwachting naar buiten. Ook over Nederland. Eurostat noemt dit concept ‘healthy life years’ of ‘disability free life expectancy’. Daarbij wordt de afwezigheid van GALI-beperkingen als maat voor gezondheid gebruikt.  In die zin lijken de Europese cijfers op de cijfers over ‘levensverwachting zonder GALI-beperkingen’ uit deze Statline-tabel. Euorstat gebruikt echter een andere bron voor de informatie over GALI-beperkingen, te weten het onderzoek EU-SILC. Ook doet Eurostat eigen berekeningen op de demografische data die nodig is om te komen tot de gewone levensverwachting. De Eurostatcijfers wijken daarom af van de cijfers in deze statlinetabel. Voor meer informatie over de Eurostatcijfers, zie Healthy life years statistics - Statistics Explained (europa.eu)

Met ingang van 10 september 2024 vervangt de indicator “angst- of depressiegevoelens in de afgelopen 4 weken” de oude indicator “psychische klachten in de afgelopen 4 weken”. Zie deze factsheet van het Trimbos instituut. De variabele ‘Psychische klachten, afgelopen 4 weken’ wordt daarom niet meer worden aangevuld vanaf 2024. Daardoor wordt ook de indicator over levensverwachting zonder psychische klachten vanaf statistiekjaar 2024 niet meer aangevuld. Het CBS zal op basis van de variabele “Angst- of depressiegevoelens in de afgelopen 4 weken’’ geen gezonde levensverwachting berekenen.
Met ingang van statistiekjaar 2025 worden geen cijfers meer gegeven over de levensverwachting zonder chronische ziektes. In de achterliggende vraagstellingen zijn in dat jaar enkele veranderingen opgetreden. Ook zijn er voor het hebben van chronische aandoeningen soms betere bronnen beschikbaar dan zelfgerapporteerde enquêtegegevens.

5. MEER INFORMATIE

Infoservice

Copyright (c) Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen 
Verveelvoudiging is toegestaan, mits CBS als bron wordt vermeld.