Rode Lijst Indicator; met uitsterven bedreigde dieren en planten

INHOUDSOPGAVE

1. Toelichting
2. Definities en verklaring van symbolen
3. Koppelingen naar relevante tabellen en artikelen
4. Bronnen en methoden
5. Meer informatie 

1. TOELICHTING

In deze tabel wordt een overzicht gegeven van de mate van de bedreiging van dier- en plantgroepen in Nederland in 1995, 2005 en vanaf  2013 jaarlijks. Dit gebeurt door vergelijking van de 'kleur' van de zogenoemde Rode Lijsten.
Een Rode Lijst is een opsomming van met uitsterven bedreigde planten- of diersoorten met per soort de mate waarin zij bedreigd wordt in haar voortbestaan. Bij toename van de bedreiging wordt de 'kleur' van de lijst ”roder”/donkerder, als de bedreiging afneemt minder ”rood”/lichter. De ‘kleur’ is feitelijk het totale aantal stappen dat de bedreigde soorten samen af zijn van de niet-bedreigde status, waarbij een stap de overgang is van een Rode Lijst-status naar de eerstvolgende status in meer of mindere mate van bedreiging. Zo is een verandering van status ‘Kwetsbaar’ naar status ‘Gevoelig’ één stap in de goede richting (+1); een soort die van ‘Kwetsbaar’ naar ‘Ernstig bedreigd’ gaat doet twee stappen richting uitsterven (-2). De kleur van de Rode Lijsten uit 1995 is op 100 gesteld, telkens wordt gekeken naar dezelfde verzameling soorten op de Rode Lijsten uit 1995. Een waarde 104 in 2005 betekent dat de bedreiging ten opzichte van 1995 met 4% is toegenomen. 

De mate van bedreiging van een soort in een bepaald jaar is afgeleid van de zeldzaamheid in dat jaar en de trend vanaf 1950 tot dat jaar. Meer uitleg hierover vindt u in deze toelichting onder 'Bronnen en methoden'.

Status van de cijfers:
De cijfers zijn definitief.

Wijzigingen per 12 juni 2025:
De cijfers voor 2023 en 2024 zijn toegevoegd. 

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
De eerstvolgende update verschijnt in juni 2026.

2. DEFINITIES EN VERKLARING VAN SYMBOLEN

Definities:

Rode Lijst
Een Rode Lijst is een opsomming van met uitsterven bedreigde soorten, met per soort de mate van bedreiging. 
Het opstellen van Rode Lijsten komt voort uit het verdrag van Bern, dat in 1982 door Nederland is geratificeerd. Dit verdrag vraagt bijzondere aandacht voor soorten die met uitsterven worden bedreigd en die kwetsbaar zijn.
Soorten die voorkomen op een Rode Lijst genieten op grond daarvan nog geen wettelijke bescherming. Wettelijk is in Nederland wel vastgelegd dat de overheid zich inzet voor de bescherming van deze soorten en dat zij het onderzoek daartoe bevordert. 
Van provincies, gemeenten en terreinbeherende organisaties wordt verwacht dat zij bij beleid en beheer rekening houden met de Rode Lijsten.

Verklaring van symbolen:

niets (blanco)	: het cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. 		: het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
*		: voorlopige cijfers
**		: nader voorlopige cijfers

3. KOPPELINGEN NAAR RELEVANTE TABELLEN EN ARTIKELEN

Relevante tabellen:
Meer informatie over Rode Lijsten is te vinden op de site van het compendium voor de leefomgeving: Rode Lijst Indicator, 1995-2024.

Meer uitgebreide inhoudelijke en technische informatie over de onderwerpen in deze tabel is opgenomen op de site van : Compendium voor de Leefomgeving.

Gegevens over de oude Rode Lijst Indicator zijn te vinden bij de stopgezette statlinetabel. Bedreiging diergroepen; toe- of afname van Rode Lijsten 1995-2012.

4. BRONNEN EN METHODEN

De bronnen en de beschrijving van het onderzoek zijn te vinden op de site van het compendium voor de leefomgeving: Rode Lijst Indicator, 1995-2024.

De mate van bedreiging van een diergroep wordt beoordeeld op basis van de 'kleur' van de Rode Lijst. Deze ‘kleur’ wordt niet alleen bepaald door het aantal bedreigde in Nederland voorkomende soorten op die lijst maar ook door de ernst van die bedreiging. 
De kleur wordt dan bepaald door de sommatie van de Rode Lijst categorieën, waarbij de categorieën de volgende gewichten hebben gekregen: 
VN (verdwenen) = 5, EB (ernstig bedreigd) = 4, BE (bedreigd) = 3, KW (kwetsbaar) = 2 en GE (gevoelig) = 1. 
Soorten die na 1950 in Nederland zijn verschenen, zijn niet in de analyse meegenomen. 

Vanaf 2016 worden de kleuren van de Rode Lijsten vergeleken door naar precies dezelfde verzameling soorten als in 1995 te kijken. 
In de oorspronkelijke indicator werden enkele soorten libellen en broedvogels die in de jaren negentig van de vorige eeuw in Nederland verschenen, meegenomen in de vergelijking. Die soorten zijn niet beschouwd voor de Rode Lijsten van 1995. Bij nader inzien is de indicator inzichtelijker wanneer deze soorten niet meegenomen worden in de vergelijking. Daardoor verschilt de 'kleur' in 2013 en 2014 van de Rode Lijst bij libellen, broedvogels en het totaal van de dier- en plantgroepen t.o.v. de vorige versie van deze indicator. De indicator is alleen gebaseerd op soorten die in 1995 daadwerkelijk beoordeeld zijn.

5. MEER INFORMATIE

Infoservice

Copyright (c) Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen 
Verveelvoudiging is toegestaan, mits het CBS als bron wordt vermeld.