Internationale handel; invoer en uitvoer van diensten naar land, kwartaal

INHOUDSOPGAVE

1. Toelichting
2. Definities en verklaring van symbolen
3. Koppelingen naar relevante tabellen en artikelen
4. Bronnen en methoden
5. Meer informatie


1. TOELICHTING

In deze tabel staan gegevens over de invoer, uitvoer en saldo van diensten door in Nederland gevestigde bedrijven en personen uitgesplitst naar diverse dienstensoorten en landen(groepen).
De dienstensoorten, die vanaf 2014 worden gehanteerd door alle EU landen, zijn gebaseerd op de 'Balance of Payments Manual 6' (BPM6). 

Gegevens beschikbaar vanaf: 2020

Status van de cijfers:
Per 2020 heeft er een herontwerp van de internationale handel in diensten statistiek plaats gevonden. Om tijdreeksen en onderling vergelijken mogelijk te maken, is ervoor gekozen om 2020 zowel op de nieuwe als de oude manier te publiceren. 2020 op de oude manier verschijnt in de 2014-2020 tabel en is modelmatig gemaakt met behulp van responsdata en hulpdata zoals belastingdata. Het eerste kwartaal 2021 is tijdelijk ook op deze manier aan de tabel toegevoegd geweest. Nu de nieuwe tabel, met 2020 en verder gepubliceerd is, is dit kwartaal niet meer op de modelmatige manier beschikbaar. 

Met ingang van  2017 is het publicatie- en revisiebeleid van internationale handel in diensten herzien. 
De cijfers over de Nederlandse internationale handel in diensten zijn op kwartaal- en jaarbasis beschikbaar. Voorlopige kwartaalcijfers zijn één kwartaal na afloop van de verslagperiode beschikbaar. Met de publicatie van een nieuw kwartaal worden tevens de cijfers van het voorgaande kwartaal en als van toepassing de overige voorgaande kwartalen van het betreffende jaar bijgesteld aan de hand van nieuw bronmateriaal (nader voorlopige cijfers). Op het moment dat er van een jaar vier kwartalen beschikbaar zijn, wordt er op basis van deze vier kwartaalcijfers een jaarberekening gemaakt. Deze jaarberekening komt in het najaar van het daaropvolgende jaar beschikbaar. De jaarberekening wordt vervolgens het jaar erop weer aangepast, ditmaal definitief. Ook dan worden de kwartaalcijfers van het betreffende jaar weer herzien. 
 
Wijzigingen per 10 september 2026:
De voorlopige cijfers over het tweede kwartaal 2026 zijn toegevoegd. Tevens zijn de cijfers over het eerste kwartaal 2026 bijgesteld en nu nader voorlopig. Daarnaast zijn aanpassingen in de ordening van de landenclassificatie aangebracht.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
De cijfers zijn voor de eerste keer beschikbaar ongeveer 12 weken na afloop van de verslagperiode.


2. DEFINITIES EN VERKLARING VAN SYMBOLEN

De volgende definities zijn gebaseerd op de Commission Regulation (EU) Nr. 155/2012 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de communautaire statistiek inzake de betalingsbalans, de internationale handel in diensten en buitenlandse directe investeringen, op het Manual on Statistics of International Trade in Services 2010 en het Balance of Payments Vademecum April 2014 (Eurostat).

Definities:

Diensten:
Dit zijn producten die over het algemeen niet tastbaar zijn, zoals vervoersdiensten, zakelijke diensten en persoonlijke, culturele en recreatieve diensten. Het internationale karakter van een dienst wordt gegeven door de partijen tussen wie de dienstentransacties plaatsvinden. Internationale diensten betreffen dienstentransacties tussen een ingezetene en een niet-ingezetene.

Ingezetenen:
Met ingezetenen worden bedrijven en personen bedoeld die in Nederland economische activiteiten ontplooien en daartoe reeds langer dan één jaar over een locatie in Nederland beschikken. Ook dochterbedrijven van buitenlandse moeders worden als ingezetenen beschouwd.

Niet-ingezetenen:
Met niet-ingezetenen worden bedrijven en personen bedoeld die hun economisch belangencentrum buiten Nederland hebben. Ook moeder- en dochterbedrijven in het buitenland worden in dit verband als niet-ingezetenen beschouwd.

Uitvoer van diensten:
De waarde van door Nederlands ingezeten bedrijven geleverde diensten aan niet-ingezetenen (in het buitenland gevestigde bedrijven en personen), inclusief uitgaven van buitenlandse reizigers in Nederland (reisverkeer).

Invoer van diensten:
De waarde van aan Nederlandse bedrijven (en personen) geleverde diensten door niet-ingezetenen (in het buitenland gevestigde bedrijven), inclusief uitgaven van Nederlandse reizigers in het buitenland (reisverkeer).

Het land waar de afnemer respectievelijk verlener van de dienst ingezetene is, bepaalt het land van bestemming respectievelijk het land van herkomst van de internationale dienst. 

Voor de vaststelling van de waarde van de afzonderlijke dienstentransacties wordt de registratie van de facturenstromen gebruikt. 

Verklaring van symbolen:

niets (blanco)	: het cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. 		: het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
*		: voorlopige cijfers
**		: nader voorlopige cijfers

In geval van afrondingen kan het voorkomen, dat de totalen niet geheel overeenstemmen met de som van de opgetelde getallen.


3. KOPPELINGEN NAAR RELEVANTE TABELLEN EN ARTIKELEN

Relevante tabellen:

Informatie over de Nederlandse invoer en uitvoer van diensten 2014-2020 is te vinden in de tabel:  Internationale handel; in- en uitvoer diensten naar land, 2014-2020

Informatie over de Nederlandse invoer en uitvoer van goederen is te vinden in de tabel Internationale handel; in- en uitvoer kerncijfers.

Informatie over de Nederlandse invoer en uitvoer van diensten volgens BPM5 classificatie is te vinden in de tabel: Internationale handel; in- en uitvoer diensten naar land, 2003-2013

Cijfers over de totale invoer en uitvoer van de internationale handel in diensten zijn ook te vinden in de tabel Opbouw binnenlands product (bbp); nationale rekeningen. 

De cijfers van "Internationale handel; invoer en uitvoer van diensten naar land, kwartaal" wijken standaard licht af van de cijfers in de tabel "Opbouw binnenlands product (bbp); nationale rekeningen. Dit komt enerzijds door definitieverschillen en anderzijds doordat bij de nationale rekeningen de nadruk ligt op groeivoeten.

In 2014 zijn bij de statistiek internationale handel in diensten de richtlijnen uit de Balance of Payments Manual 6 (BPM6) en enkele methodologische verbeteringen doorgevoerd. 
Bij nationale rekeningen ligt het publicatiemoment voor dat van de statistiek internationale handel in diensten en zijn bovenstaande veranderingen maar in beperkte mate verwerkt in de cijfers. Dit heeft er toe geleid dat de al bestaande verschillen tussen de cijfers groter zijn geworden. Deze grotere verschillen zullen blijven bestaan tot de revisie van de Nationale Rekeningen in 2018 over het jaar 2015.


4. BRONNEN EN METHODEN

Als gevolg van algemene internationale ontwikkelingen en de overgang van alle EU landen op het “Balance of Payments Manual 6” (BPM6) en het 'European System of Accounts 2010' (ESA2010)  is met ingang van de publicatie van het 1ste kwartaal 2014 een geheel nieuwe dienstenclassificatie ingevoerd, die voldoet aan de eisen van BPM6.

Voor de schatting van de dienstencijfers wordt gebruik gemaakt van verschillende bronnen. Elk kwartaal benadert het CBS rechtstreeks bedrijven met het verzoek gegevens te leveren. Daarnaast ontvangt het CBS gegevens over het internationaal dienstenverkeer van Monetaire Financiële Instellingen en Bijzondere Financiële Instellingen.
De invoercijfers van het reisverkeer komen tot stand met behulp van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Voor het zorggerelateerd en onderwijsgerelateerd reisverkeer worden gegevens gebruikt van het Zorg Instituut Nederland respectievelijk NUFFIC. Aan de uitvoerkant worden de cijfers over het reisverkeer gebaseerd op de Statistiek Logiesaccomodaties (SLA). 
De cijfers voor de verzekeringsdiensten worden gemaakt op basis van berekende verhouding tussen het buitenlandse en binnenlandse deel van verzekeringsdiensten.
Voor de samenstelling van de cijfers over de financiële diensten zijn naast de gegevens verkregen bij de waargenomen bronnen ook data ingezet op basis van specifieke berekeningen. Dit geldt voor buying en selling spreads en FISIM. 
Voor het samenstellen van overige overheidsdiensten n.e.g. worden onder meer gegevens gebruikt over perceptiekosten die Nederland verkrijgt voor het innen van Europese douane- en landbouwheffingen en gegevens over bestedingen van Internationale organisaties in Nederland.

Methodebreuk SDB3 Privé reisverkeer 2025/2026: overig. Vanaf 2025 worden de uitgaven van reisgezelschappen accurater gemeten in het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Dit leidt tot een stijging van de invoer van dienst SDB3 ten opzichte van eerdere perioden. Op dit moment is deze methodebreuk bij de invoer van SDB3 van toepassing vanaf 2026. Op het moment dat de kwartalen van 2025 worden herzien, zal ook daar gebruik worden gemaakt van de nieuwe CVO-gegevens en heeft de methodebreuk betrekking op 2024/2025.

Meer informatie over de statistiek Internationale handel in diensten is te vinden in de onderzoeksbeschrijving Statistiek Internationale handel in diensten.


5. MEER INFORMATIE

Infoservice

Copyright (c) Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen 
Verveelvoudiging is toegestaan, mits CBS als bron wordt vermeld.

• Onderwerpen

  • Invoer van diensten

    De waarde van aan Nederlandse bedrijven (en personen) geleverde diensten door niet-ingezetenen  (in het buitenland gevestigde bedrijven), inclusief uitgaven van Nederlandse  reizigers in het buitenland (reisverkeer).
    
    Diensten:
    Dit zijn producten die over het algemeen niet tastbaar zijn, zoals vervoersdiensten, zakelijke diensten en persoonlijke, culturele en recreatieve diensten. Het internationale karakter van een dienst wordt gegeven door de partijen tussen wie de dienstentransacties plaatsvinden. Internationale diensten betreffen dienstentransacties tussen een ingezetene en een niet-ingezetene.
    
    Ingezetenen:
    Met ingezetenen worden bedrijven en personen bedoeld die in Nederland economische activiteiten ontplooien en daartoe reeds langer dan één jaar over een locatie in Nederland beschikken. Ook dochterbedrijven van buitenlandse moeders worden als ingezetenen beschouwd.
    
    Niet-ingezetenen:
    Met niet-ingezetenen worden bedrijven en personen bedoeld die hun economisch belangencentrum buiten Nederland hebben. Ook moeder- en dochterbedrijven in het buitenland worden in dit verband als niet-ingezetenen beschouwd.

  • Uitvoer van diensten

    De waarde van door Nederlands ingezeten bedrijven geleverde diensten aan niet-ingezetenen (in het buitenland gevestigde bedrijven en personen), inclusief uitgaven van buitenlandse reizigers in Nederland (reisverkeer).
    
    Diensten:
    Dit zijn producten die over het algemeen niet tastbaar zijn, zoals vervoersdiensten, zakelijke diensten en persoonlijke, culturele en recreatieve diensten. Het internationale karakter van een dienst wordt gegeven door de partijen tussen wie de dienstentransacties plaatsvinden. Internationale diensten betreffen dienstentransacties tussen een ingezetene en een niet-ingezetene.
    
    Ingezetenen:
    Met ingezetenen worden bedrijven en personen bedoeld die in Nederland economische activiteiten ontplooien en daartoe reeds langer dan één jaar over een locatie in Nederland beschikken. Ook dochterbedrijven van buitenlandse moeders worden als ingezetenen beschouwd.
    
    Niet-ingezetenen:
    Met niet-ingezetenen worden bedrijven en personen bedoeld die hun economisch belangencentrum buiten Nederland hebben. Ook moeder- en dochterbedrijven in het buitenland worden in dit verband als niet-ingezetenen beschouwd.

  • Saldo diensten

    De waarde van de uitvoer van diensten minus de waarde van de invoer van diensten.
    
    Diensten:
    Dit zijn producten die over het algemeen niet tastbaar zijn, zoals vervoersdiensten, zakelijke diensten en persoonlijke, culturele en recreatieve diensten. Het internationale karakter van een dienst wordt gegeven door de partijen tussen wie de dienstentransacties plaatsvinden. Internationale diensten betreffen dienstentransacties tussen een ingezetene en een niet-ingezetene.
    
    Ingezetenen:
    Met ingezetenen worden bedrijven en personen bedoeld die in Nederland economische activiteiten ontplooien en daartoe reeds langer dan één jaar over een locatie in Nederland beschikken. Ook dochterbedrijven van buitenlandse moeders worden als ingezetenen beschouwd.
    
    Niet-ingezetenen:
    Met niet-ingezetenen worden bedrijven en personen bedoeld die hun economisch belangencentrum buiten Nederland hebben. Ook moeder- en dochterbedrijven in het buitenland worden in dit verband als niet-ingezetenen beschouwd.
    

• Diensten

  • S Totaal Diensten

    Omvat alle diensten die Nederlandse ingezetenen voor ingezetenen van een andere economie verrichten en andersom. Diensten zijn producten die over het algemeen niet tastbaar zijn, bijvoorbeeld vervoersdiensten, zakelijke diensten en persoonlijke, culturele en recreatieve diensten.

• Landen

  • Totaal landen

  • Europese Unie (exclusief Nederland)

    Land (datum van toetreding):
    Kroatië (1 juli 2013)
    Bulgarije en Roemenië (1 januari 2007)
    Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slowakije, Slovenië en Tsjechië (1 mei 2004)
    Oostenrijk, Finland en Zweden (1 januari 1995)
    Portugal en Spanje (1 januari 1986)
    Griekenland (1 januari 1981)
    Denemarken, Ierland en Verenigd Koninkrijk (1 januari 1973)
    België, Duitsland, Frankrijk, Italië en Luxemburg (1 januari 1958)
    
    Land (datum van uittreding):
    Verenigd Koninkrijk (1 februari 2020)

  • Niet-EU

    Alle landen die geen deel uitmaken van de Europese Unie (EU).

• Perioden

  • 2023 2e kwartaal

  • 2023 3e kwartaal

  • 2023 4e kwartaal

  • 2023

  • 2024 1e kwartaal

  • 2024 2e kwartaal

  • 2024 3e kwartaal

  • 2024 4e kwartaal

  • 2024

  • 2025 1e kwartaal**

    Nader voorlopige cijfers

  • 2025 2e kwartaal**

    Nader voorlopige cijfers

  • 2025 3e kwartaal**

    Nader voorlopige cijfers

  • 2025 4e kwartaal**

    Nader voorlopige cijfers

  • 2025**

    Nader Voorlopige cijfers

  • 2026 1e kwartaal**

    Nader voorlopige cijfers

  • 2026 2e kwartaal*

    Voorlopige cijfers

Tabelinformatie

Identifier	84765NED
Korte titel	In- en uitvoer; diensten, land, kwartaal
Samenvatting	Invoer, uitvoer en saldo van diensten uitgesplitst naar diverse diensten- soorten en landen(groepen)
Verslagperiode	2020 1e kwartaal - 2026 2e kwartaal

Administratie

Laatste wijziging	2026-09-10T06:30:00
Laatste wijziging metadata	2026-09-10T06:30:00
Frequentie	Perkwartaal
Reden aanlevering	Herontwerp
Status	Regulier

Tabelomvang

Aantal rijen	132512
Aantal kolommen	6