Vermeden verbruik fossiele energie en emissie CO2

Totaal energiebronnen

Het totaal van alle energiebronnen van hernieuwbare energie.

Waterkracht

Energie, opgewekt met behulp van vallend of stromend water.

Totaal windenergie

Energie, opgewekt met een windmolen of windturbine.
Windmolens staan op land, in binnenwateren of op zee. Windmolens in binnenwateren worden gerekend bij windenergie op land.

Windenergie op land

Windenergie afkomstig van windmolens op land. 

Ook de windmolens geplaatst in binnenwateren, zoals het IJsselmeer, vallen hieronder.

Windenergie op zee

Energie afkomstig van windmolens op zee.

In het najaar van 2006 is het eerste windpark op zee in gebruik genomen.

Totaal zonne-energie

Zonnestraling gebruikt voor de productie van warm water of elektriciteit door zonnecollectoren of zonnecellen. 
Zonne-energie die direct wordt benut en niet actief wordt verplaatst door een systeem (passieve zonne-energie) wordt niet meegenomen. 

Voorbeelden van passieve zonne-energie zijn verwarming van een gebouw of kas door de zon via een raam.

Zonnestroom

Zonnestraling omgezet in elektriciteit.

Zonnewarmte

Zonnestraling omgezet in warmte.

Totaal aardwarmte en bodemenergie

Aardwarmte en bodemwarmte is alle energie die afkomstig is van onder het vaste aardoppervlak.

Er wordt onderscheid gemaakt in aardwarmte en bodemwarmte. Bij aardwarmte gaat het om warmte afkomstig van een diepte van meer dan 500 meter; bij bodemwarmte van een diepte tot en met 500 meter.

Aardwarmte

Aardwarmte is bodemenergie die afkomstig is van een diepte van meer dan 500 meter.

Bodemenergie beneden deze diepte is afkomstig van processen in het binnenste van de aarde. Ook bekend als diepe bodemenergie of geothermische energie. Aardwarmte wordt doorgaans benut met behulp van een warmtewisselaar. Een warmtewisselaar is een apparaat waarin twee stromen samenkomen met verschillende temperaturen waarbij warmteoverdracht plaatsvindt van de stroom met de hoge temperatuur naar de stroom met de lage temperatuur. Een warmtewisselaar heeft in tegenstelling tot een warmtepomp heel weinig hulpenergie nodig.

Totaal bodemenergie

Warmte afkomstig van uitwisseling van energie met de atmosfeer.

Bodemenergie staat ook bekend als ondiepe bodemenergie en/of warmte/koudeopslag.

Bodemwarmte, totaal

Bodemenergie in de vorm van warmte. Het gaat om warmte uit de bodem tot en met een diepte van 500 meter en is afkomstig van uitwisseling van energie met de atmosfeer.

Bodemwarmte staat ook bekend als ondiepe bodemenergie en/of warmte/koudeopslag en wordt in de meeste gevallen met tussenschakeling van een warmtepomp benut.

Bodemwarmte, warmtepompen

Bodemenergie in de vorm van warmte, benut met behulp van warmtepompen.

Een warmtepomp is een apparaat waarmee warmte op een lage temperatuur door toevoer van hulp-energie (vaak elektriciteit) wordt omgezet in warmte bij hoge temperatuur. De werking komt overeen met die van een koelkast. Ook daar wordt warmte van lage temperatuur (in de koelkast) omgezet naar warmte van hoge temperatuur (buiten de koelkast).

Bodemwarmte, zonder warmtepompen

Bodemenergie in de vorm van warmte, benut zonder de hulp van warmtepompen.

Vaak gaat het om voorverwarming van ventilatielucht.

Bodemkoude

Bodemenergie in de vorm van koude.

Het gaat hierbij vaak om het oppompen van koud water voor de koeling van gebouwen, zonder gebruik te maken van een (omkeerbare) warmtepomp.

Buitenluchtwarmte

Warmte uit de buitenlucht. 

Deze wordt benut voor verwarming van woningen en utiliteitsgebouwen door gebruik te maken van een warmtepomp. Een warmtepomp is een apparaat waarmee warmte op een lage temperatuur door toevoer van hulp-energie (vaak elektriciteit) wordt omgezet in warmte bij hoge temperatuur. De werking komt overeen met die van een koelkast. Ook daar wordt warmte van lage temperatuur (in de koelkast) omgezet naar warmte van hoge temperatuur (buiten de koelkast).

Totaal biomassa

Plantaardig of dierlijk materiaal van recente oorsprong in gebruik voor productie van energie.

Voorbeelden zijn hout, mest en afval uit de voedselverwerkende industrie.

Afvalverbrandingsinstallaties

Het verbranden van afval door afvalverwerkingsinstallaties.

Alleen de energie geproduceerd door het verbranden van het deel van het afval dat van planten en dieren afkomstig is telt mee bij de hernieuwbare energie.

Bij- en meestoken biomassa in centrales

Bij- en meestoken van biomassa in elektriciteitscentrales.

Een voorbeeld is het meestoken van vaste biomassa in steenkolencentrales. Het gaat hierbij vaak om houtpellets. Pellets zijn geperste brokjes hout.

Totaal biomassa huishoudens

Het verbranden van hout binnen huishoudens door middel van een houtkachel en het verbruik van houtskool.

Biomassa huishoudens, openhaarden

Het verbruik van hout door huishoudens in een openhaard.

Biomassa huishoudens, inzethaarden

Het verbruik van hout door huishoudens in een inzethaard.

Inzethaard: Afsluitbare houtgestookte inbouw-kachel.

Biomassa huishoudens, houtkachels

Het verbruik van hout door huishoudens in een vrijstaande houtkachel.

Biomassa huishoudens, pelletkachels

Het verbruik van hout door huishoudens in een vrijstaande pelletkachel. 

Biomassa huishoudens, houtskoolverbruik

Het verbruik van houtskool door huishoudens. Het betreft hier vooral het verbruik voor de barbecue.

Het vermeden verbruik van fossiele energie en de vermeden emissies van CO2 door het verbruik van houtskool zijn nihil.

Totaal biomassaketels bedrijven

Het verbranden van vaste en vloeibare biomassa voor decentrale elektriciteits- en warmteproductie.

Voorbeelden zijn verbranding van hout en papierslib.

Biomassaketels bedrijven, WKK

Verbranden van vaste en vloeibare biomassa in biomassaketels voor decentrale elektriciteitsproductie al dan niet in combinatie met warmteproductie.

De afkorting WKK staat voor warmte-krachtkoppeling: de gecombineerde opwekking van elektriciteit (kracht) en warmte.

In deze categorie zijn ook enkele installaties opgenomen die alleen elektriciteit produceren. Het meestoken van biomassa in kolencentrales valt niet onder deze categorie; zie hiervoor 'Bij- en meestoken biomassa in centrales'.

Biomassaketels bedrijven, alleen warmte

Het verbranden van vaste en vloeibare biomassa uitsluitend voor warmteproductie.

Het betreft meestal houtkachels en houtketels bij bedrijven die warmte opwekken. 

Totaal biogas

Gas ontstaan door vergisting van organisch materiaal. 

Voorbeelden daarvan zijn slib uit afvalwaterzuivering, gestort afval(stortgas), groente, fruit en tuinafval (GFT), mest, mais en plantaardige reststromen uit de landbouw, agro-industrie en handel.

Biogas uit stortplaatsen

Uit het organische deel van gestort afval ontstaat stortgas. Een deel hiervan wordt nuttig gebruikt.

Biogas rioolwaterzuiveringsinstallaties

Actieve vergisting van organisch materiaal in rioolwaterzuiveringsinstallaties.

Biogas, co-vergisting van mest

Vergisting van mest in combinatie met ander plantaardig materiaal. 

Vaak maar niet altijd uitgevoerd door landbouwbedrijven. Tot en met 2004 opgenomen bij 'Overige biogas'. Vergisting van alleen mest (monovergisting) valt ook hieronder.

Overig biogas

Het gaat hierbij voornamelijk om vergisting van afval van plantaardige oorsprong in de industrie en om vergisting van groente- fruit- en tuinafval (GFT). 

Tot en met 2004 inclusief 'Biogas, co-vergisting van mest'.

Vloeibare biotransportbrandstof, totaal

Totaal vloeibare biotransportbrandstoffen: Brandstoffen gemaakt uit plantaardig of dierlijk materiaal voor vervoer en mobiele werktuigen. 

Het gaat hierbij om de biobrandstoffen die worden verkocht op de Nederlandse markt, veelal bijgemengd bij gewone benzine en diesel.

In deze tabel worden vanaf 2011 biobrandstoffen uitgesloten als ze niet voldoen aan de duurzaamheidscriteria uit de EU-Richtlijn Hernieuwbare Energie. Of er is voldaan aan de criteria wordt bepaald op basis van informatie van de Nederlandse Emissie-autoriteit (NEa). In de StatLine tabel 'Biomassa, verbruik per techniek' worden daarentegen alle biobrandstoffen meegenomen. Daarnaast telt in deze tabel de bunkering van biobrandstoffen door de luchtvaart (vanaf 2021) en de scheepvaart (vanaf 2025) mee als verbruik. Daardoor kan de verbruikte hoeveelheid biobrandstof in deze tabel afwijken van de verbruikte hoeveelheid in de andere tabel.

Vloeibare biotransportbrandstoffen voor het wegverkeer vallen in deze tabel onder de energietoepassing 'vervoer'. Vloeibare biotransportbrandstoffen voor mobiele werktuigen in de bouw en de landbouw vallen in deze tabel onder de energietoepassing 'warmte'. Deze indeling komt voort uit de EU-richtlijn Hernieuwbare Energie.

Biobenzine

Biobrandstoffen die geschikt zijn om te gebruiken in benzinemotoren, meestal na bijmenging in gewone benzine. Een veel gebruikte vorm van biobenzine is bio-ethanol.

Biodiesel

Biobrandstoffen die geschikt zijn om te gebruiken in dieselmotoren, meestal na bijmenging in gewone diesel. HVO (hydrotreated vegetable oil) valt ook onder biodiesel.

Biokerosine

Kerosine gemaakt uit plantaardig of dierlijk materiaal. Ook wel bekend als sustainable aviation fuels (SAF) indien de brandstof op milieuvriendelijk wijze is gemaakt, in overeenstemming met Europese afspraken over duurzaamheid biobrandstoffen.

Totaal energietoepassingen

2024**

Nader voorlopige cijfers

2025**

Nader voorlopige cijfers