Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken

Onderwerpen

• Ervaren gezondheid

  • Goed of zeer goed

    Percentage personen met antwoordcategorie 'goed' of 'zeer goed' op de vraag 'Hoe is over het algemeen uw gezondheid / de gezondheid van uw kind?' Voor kinderen tot 12 jaar wordt deze vraag beantwoord door een van de ouders of  verzorgers.

• Mental Health Inventory (MHI-5),12 plus

  ‘Mental Health Inventory 5' ofwel 'MHI-5'. Dit is een internationale standaard voor een specifieke meting van de psychische gezondheid, bestaande uit 5 vragen. De MHI-5 is feitelijk een deelschaal van de Short Format 36 ofwel SF-36, een uitvoerige internationale standaard voor de meting van gezondheid. De MHI-5 betreft vragen die steeds betrekking hebben op hoe men zich in de afgelopen 4 weken voelde. De vragen zijn gesteld aan respondenten van 12 jaar of ouder
  Gevraagd is:
  1. Voelde u zich erg zenuwachtig?
  2. Zat u zo erg in de put dat niets u kon opvrolijken?
  3. Voelde u zich kalm en rustig?
  4. Voelde u zich neerslachtig en somber?
  5. Voelde u zich gelukkig?
  
  Iedere vraag heeft de volgende 6 antwoordcategorieën: voortdurend-meestal-vaak-soms-zelden-nooit. Bij de positief geformuleerde vragen van de MHI vragenlijst (vraag 3 en 5) zijn voor de antwoordcategorieën in volgorde de waarden 5, 4, 3, 2, 1, en 0 toegekend. Bij de negatief geformuleerde vragen (vraag 1, 2 en 4) zijn precies de omgekeerde waarden toegekend. Vervolgens zijn per persoon de somscores berekend en zijn deze vermenigvuldigd met 4, zodat de minimale somscore van een persoon 0 en de maximale score 100  kan bedragen, waarbij een lagere score meer gevoelens van angst of depressie aangeeft.
  
  De somscore bepaalt of iemand als ‘zonder psychische klachten’ (score 60 of hoger) of ‘met psychische klachten’ (score lager dan 60) wordt ingedeeld. Tot 2022 werden hiervoor de termen  ‘psychisch gezond’ en ‘psychisch ongezond’ gebruikt.
  
  Onderzoekers van het Trimbos-instituut hebben echter in 2024 vastgesteld dat het afkappunt van 60 zoals eerder gebruikt, om een aantal redenen niet langer voldeed. De eerdere bepaling van de afkapwaarde van de MHI-5 gebruikte een methode die afhankelijk is van de prevalentie van psychische aandoeningen. Omdat de prevalentie veranderlijk is gebleken, voldeed deze afkapwaarde niet meer. Verder is de classificatie van psychische aandoeningen sinds de eerdere afkapwaardebepaling veranderd: momenteel wordt de DSM-5 gebruikt terwijl de oude afkapwaarde gebaseerd was op de criteria van DSM-III-R. Meer informatie over herijking van de MHI is te vinden in de factsheet van het Trimbos-Instituut (zie tabeltoelichting). 
  
  De variabele ‘Psychische klachten, afgelopen 4 weken’ zal daarom niet meer worden aangevuld vanaf 2024 en het CBS zal vanaf september 2024 alleen de reeks over de variabele Angst- of depressiegevoelens, afg. 4 wk  (afgelopen 4 weken) aanvullen.
  
  

  • Angst- of depressiegevoelens, afg 4 wk

    Het percentage mensen van 12 jaar of ouder dat 76 of lager scoort op de Mental Health Inventory (MHI-5) voor adolescenten vanaf 12 jaar en volwassenen.  Deze mensen hebben angst- of depressiegevoelens in de afgelopen 4 weken.

• Mondgezondheid

  • Mondgezondheid, 12 jaar of ouder

    Voor de jaren 2019 t/m 2021 hebben de cijfers betrekking op personen van 15 jaar of ouder. Hierdoor zijn de cijfers van vóór 2022 dus niet één op één te vergelijken met de cijfers  vanaf 2022.                   
    

    • Goed of zeer goed

      Percentage personen van 12  jaar en ouder dat “goed” of “zeer goed” antwoordt op de vraag: Hoe zou u in het algemeen de gezondheid van uw tanden en tandvlees omschrijven?

• Langdurige aandoeningen

  Aan alle respondenten wordt gevraagd: Heeft u / uw kind één of meer  langdurige ziekten of aandoeningen? Langdurig is (naar verwachting) 6 maanden of langer. Vervolgens worden verschillende aandoeningen en een restcategorie 'overige aandoeningen' voorgelegd en gevraagd of mensen deze aandoening in de afgelopen 12 maanden hebben gehad. Van drie van die aandoeningen wordt ook gevraagd of men die ooit heeft gehad. Daarnaast wordt (uitgebreider) gevraagd naar suikerziekte (diabetes). De meeste vragen naar specifieke langdurige aandoeningen worden aan personen van alle leeftijden gesteld. Aandoeningen die niet vaak voorkomen bij jongeren worden gesteld aan personen van 12 jaar of ouder.  

  • 1 of meer langdurige aandoeningen

    Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft u / uw kind één of meer  langdurige ziekten of aandoeningen? Langdurig is (naar verwachting) 6 maanden of langer.

• Beperkingen

  Beperkingen
  Er worden 3 indicatoren voor lichamelijke beperkingen berekend:
  a De OESO-indicator voor personen van 12 jaar of ouder en
  b De ADL-indicator voor personen vanaf 55 jaar en.
  c de iADL-indicator voor personen vanaf 55 jaar.
  Daarnaast wordt een globale vraag over beperkingen gesteld (GALI-indicator).
  

  • Personen met GALI beperking, 4 of ouder

    Percentage personen dat vanwege problemen met de gezondheid sinds 6 maanden of langer beperkt is in activiteiten die mensen / kinderen gewoonlijk doen. Hieronder vallen zowel de mensen die aangeven dat ze ‘ernstig beperkt’ zijn als de mensen die aangeven dat ze ‘wel beperkt maar niet ernstig’ zijn.
    Deze internationaal gebruikte en afgestemde indicator voor gezondheidsbeperking wordt de GALI-indicator genoemd. GALI staat voor Global Activity Limitation Indicator. Deze indicator wordt bepaald voor personen van 4 jaar of ouder.
    In 2014 en vanaf 2019 wordt deze indicator bepaald aan de hand van 2 vragen, in de periode 2015 tot en met 2018 zijn beide vragen in 1 vraag gecombineerd. Dit lijkt de uitkomst echter niet of nauwelijks te hebben beïnvloed.
    
    

    • GALI beperking

      Percentage personen van 4 jaar of ouder met een GALI beperking