Leefstijl; persoonskenmerken

Gewijzigd op: 13 maart 2026

Leefstijl; persoonskenmerken

INHOUDSOPGAVE

1. Toelichting
2. Definities en verklaring van symbolen
3. Koppelingen naar relevante tabellen en artikelen
4. Bronnen en methoden
5. Meer informatie

1. TOELICHTING

Deze tabel bevat cijfers over de leefstijl van de Nederlandse bevolking in particuliere huishoudens. De cijfers kunnen worden uitgesplitst naar diverse persoonskenmerken.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2014

Status van de cijfers: definitief

Wijzigingen per 13 maart:
De cijfers over 2025 werden toegevoegd. De tabel werd uitgebreid met informatie ‘Drugsgebruik, excl. Cannabis’ en ‘Drugsgebruik, totaal’ (afgelopen maand, afgelopen jaar en ooit). Tenslotte werd het persoonskenmerk armoede (ingedeeld in arm, bijna-arm en niet arm of niet bijna-arm) toegevoegd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In maart 2027 verschijnen de cijfers over verslagjaar 2026.

2. DEFINITIES EN VERKLARING VAN SYMBOLEN:

Definities:

Particulier huishouden.
Een particulier huishouden bestaat uit één of meer personen die samen een woonruimte bewonen en zichzelf daar niet-bedrijfsmatig voorzien in dagelijkse levensbehoefte.

Verklaring van symbolen:

niets (blanco) : het cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. : het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
* : voorlopige cijfers
** : nader voorlopige cijfers

3. KOPPELINGEN NAAR RELEVANTE TABELLEN EN ARTIKELEN

Relevante tabellen:

Leefstijl en preventie; geslacht, leeftijd, persoonskenmerken: 2014-2021
Leefstijl; geslacht, leeftijd, persoonskenmerken
Leefstijl, preventief onderzoek; persoonskenmerken, 2010-2013
Leefstijl, preventief onderzoek; leeftijd en geslacht, 2010-2013
Lengte en gewicht van personen, ondergewicht en overgewicht; vanaf 1981
Gezondheid, leefstijl, zorggebruik; t/m 2009
Kwartaalcijfers (ervaren) gezondheid, zorggebruik en leefstijl
Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken
Geboorteregeling; anticonceptiemethode en leeftijd (exact) van de vrouw

Meer informatie is te vinden op de themapagina Gezondheid en Welzijn

4. BRONNEN EN METHODEN

De onderzoeksmethode van deze tabel is te vinden in de onderzoeksbeschrijving Gezondheidsenquête vanaf 2014.

Jaarlijks kan de inhoud van deze tabel licht wijzigingen, omdat inhoud van de Gezondheidsenquête jaarlijks wijzigt. Die wijzigingen zijn een gevolg zijn van veranderende informatiebehoefte. In de jaren 2014, 2019 en 2025 gold daarnaast een Europese verplichting voor het uitvragen van bepaalde onderwerpen. Als gevolg van die verplichting werden sommige ‘reguliere’ onderwerpen in die jaren niet opgenomen in de enquête.

In 2014 is er een herontwerp van de gezondheidsenquête geweest. Dit heeft als gevolg dat sommige cijfers vanaf dat jaar niet meer goed vergelijkbaar zijn met cijfers over eerdere jaren. Een beschrijving van de veranderingen en de opgetreden methodebreuken vindt u in deze nota.

De gegevens over leefstijl zijn verzameld in het kader van de Leefstijlmonitor, waarbinnen wordt samengewerkt met verschillende partijen die zich richten op leefstijl.
Daarbij worden de volgende bronvermeldingen gebruikt voor de volgende onderwerpen.
- Roken, alcohol en drugs: Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor, CBS i.s.m. RIVM en Trimbos-Instituut, 20xx.
- Seksuele gezondheid: Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor, CBS i.s.m. RIVM, Rutgers en Soa Aids Nederland, 20xx.
- Bewegen en overgewicht: Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor, CBS i.s.m. RIVM, 20xx.
- Ongevallen: Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor, CBS i.s.m. RIVM en VeiligheidNL, 20xx.
- Voeding: Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor, CBS i.s.m. RIVM en Voedingscentrum, 20xx.

Voeding wordt binnen de Leefstijlmonitor gemeten met twee complementaire bronnen. De Gezondheidsenquête verzamelt jaarlijks gegevens over enkele aspecten. Hiermee kunnen veranderingen snel gesignaleerd worden en kunnen relaties met andere leefstijlaspecten en gezondheid gelegd worden. De Voedselconsumptiepeiling < https://www.rivm.nl/voedselconsumptiepeiling> brengt de voeding nauwkeuriger en tot op nutriëntniveau in beeld en levert daarom de kerncijfers voor de Staat van Volksgezondheid en Zorg over voeding. De peiling wordt echter minder vaak uitgevoerd én bij minder mensen dan de Gezondheidsenquête.

Binnen de Leefstijlmonitor zijn het onderzoek Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) en het Peilstationsonderzoek Scholieren de voorkeursbronnen voor cijfers over middelengebruik (roken/vapen, alcohol en drugs) onder scholieren van 12 tot 17 jaar. De cijfers uit deze onderzoeken worden hier niet gepresenteerd, omdat deze tabel de bredere groep van 12 jaar of ouder behandelt.

In 2023 is er een herontwerp van het blok voeding geweest. Hierbij zijn enkele voedingsaspecten bevraagd die eerder nog niet aan bod kwamen. De cijfers over de aspecten die ook vóór 2023 in de enquête werden bevraagd zijn vanaf 2023 niet meer goed vergelijkbaar met cijfers over eerdere jaren. Een beschrijving van de veranderingen vindt u in de nota Documentatie voedingsvragen in de Gezondheidsenquête vanaf 2023.

In augustus 2021 heeft het RIVM een nota uitgebracht over de 2020-cijfers over sport- en beweeggedrag. Dit naar aanleiding van de bijzondere corona-omstandigheden die er waren in 2020 en de mogelijke impact daarvan op de cijfers over deze onderwerpen. Deze nota is hier te vinden: Sport- en beweeggedrag in 2020

Ook in 2021 had de waarneming voor de Gezondheidsenquête te kampen met verstoringen, als gevolg van corona(maatregelen). Daar is op dezelfde manier mee omgegaan als in 2020.

In 2021 werden de vragen over leefstijl tekstueel vereenvoudigd zodat deze gemakkelijker te begrijpen zijn door de respondenten.

5. MEER INFORMATIE

Infoservice

Copyright (c) Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen
Verveelvoudiging is toegestaan, mits CBS als bron wordt vermeld.

Onderwerpen

Rookgedrag, 12 jaar of ouder

De vragen over rookgedrag worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld.

Rookstatus

Rokers

Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u wel eens? 
Van 2014 tot en met 2017 was de inleidende tekst voor deze vraag: Nu volgen enkele vragen over roken. Vanaf 2018 werd deze tekst vervangen door: Nu volgen enkele vragen over roken. We bedoelen hier het roken van alle soorten tabaksproducten, maar niet het gebruik van een elektronische sigaret.

Rokers

Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u wel eens? 
Van 2014 tot en met 2017 was de inleidende tekst voor deze vraag: Nu volgen enkele vragen over roken. In 2018 werd deze tekst vervangen door: Nu volgen enkele vragen over roken. We bedoelen hier het roken van alle soorten tabaksproducten, maar niet het gebruik van een elektronische sigaret. Vanaf 2020 is deze tekst gewijzigd in: Nu volgen enkele vragen over roken. We bedoelen hier het roken van alle soorten tabaksproducten, maar niet het gebruik van een elektronische sigaret of een apparaat waarin tabak wordt verhit (heatstick, heat-not-burn), zoals de IQOS.

Dagelijkse rokers onder bevolking

Percentage van de bevolking van 12 jaar of ouder met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u elke dag?

Meeroken onder niet-rokers

In 2019 is de vraagstelling over meeroken, ook wel passief roken genoemd gewijzigd in:  
Hoe vaak wordt u/uw kind binnen blootgesteld aan tabaksrook van anderen?
1. Nooit of bijna nooit
2. Minder dan één keer per week
3. Minstens één keer per week, maar niet iedere dag
4. Elke dag, minder dan één uur per dag                    
5. Elke dag, één uur of meer per dag

(Bijna) nooit

Percentage mensen dat nooit of bijna nooit antwoordt op de vraag Hoe vaak wordt u/uw kind binnen blootgesteld aan tabaksrook van anderen? Deze vraag is vanaf 2019 opgenomen in de vragenlijst.

Alcoholgebruik, 12 jaar of ouder

De vragen over het gebruik van alcohol worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld.

Richtlijn alcoholgebruik, 12 jr of ouder

Percentage van de bevolking van 12 jaar of ouder dat voldoet aan de richtlijn voor alcoholgebruik. Voor 12- tot 18-jarigen geldt sinds 2014 de richtlijn: niet drinken tot je 18e. Voor volwassenen geldt sinds 2015 de richtlijn: niet drinken of maximaal 1 glas per dag. Deze richtlijn is afkomstig uit de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad.

Drugsgebruik, 12 jaar of ouder

De vragen over het gebruik van drugs worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld. Van de volgende drugssoorten wordt gevraagd of ze wel eens gebruikt zijn en zo ja, wanneer voor het laatst:
• Cannabis (hasj, wiet, marihuana)
• Amfetamine (zoals pep en speed)
• XTC (ecstasy, MDMA)
• LSD
• Paddo's (hallucinogene paddenstoeltjes of magic mushrooms)
• Cocaine (ook crack, gekookte coke, freebase)
• Heroine (horse, smack of bruin)
• GHB of GBL
• Methadon (tot en met 2022 opgenomen in de vragenlijst)
• 4-Fluoramfetamine (4-FA, 4-FMP of Flux) (vanaf 2018 tot en met 2022 opgenomen in de vragenlijst)
• Ketamine (vanaf 2023 opgenomen in de vragenlijst)
• 3-MMC (Poes of 3M) (vanaf 2023 opgenomen in de vragenlijst)
• Lachgas (cijfers in de tabel opgenomen vanaf verslagjaar 2023)
• Andere drugs

De antwoordcategorieën zijn telkens:
• Ja, in de afgelopen 30 dagen
• Ja, in de afgelopen 12 maanden maar niet in de afgelopen 30 dagen
• Ja, langer dan 12 maanden geleden
• Nee, nooit gebruikt

Cannabisgebruik

Op basis van de vraag naar het gebruik van cannabis (hasj, wiet, marihuana)

Afgelopen jaar

Persoonskenmerken

Totaal personen
Geslacht: Mannen
Geslacht: Vrouwen
Leeftijd: 0 tot 4 jaar
Leeftijd: 4 tot 12 jaar
Leeftijd: 12 tot 16 jaar
Leeftijd: 16 tot 20 jaar
Leeftijd: 20 tot 30 jaar
Leeftijd: 30 tot 40 jaar
Leeftijd: 40 tot 50 jaar
Leeftijd: 50 tot 55 jaar
Leeftijd: 55 tot 65 jaar
Leeftijd: 65 tot 75 jaar
Leeftijd: 75 jaar of ouder
Leeftijd: 0 tot 12 jaar
Leeftijd: 12 tot 18 jaar
Leeftijd: 18 jaar of ouder

Positie: alleenstaande <40 jaar

Positie: alleenstaande <40 jaar
Positie in het huishouden: alleenstaande jonger dan 40 jaar.

Positie: alleenstaande 40 tot 65 jaar

Positie in het huishouden: alleenstaande van 40 tot 65 jaar.

Positie: alleenstaande >=65 jaar

Positie in het huishouden: alleenstaande van 65 jaar of ouder.

Positie: kind <18 jaar, eenoudergezin

Positie in het huishouden: minderjarig kind in eenoudergezin
Een persoon van 0 tot 18 jaar, ongeacht burgerlijke staat, die een kind-ouder relatie heeft met een tot het huishouden behorende ouder en deel uitmaakt van een eenoudergezin.
Met een eenoudergezin wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit een ouder met één of meerdere kinderen.

Positie: kind >= 18 jaar eenoudergezin

Positie in het huishouden: meerderjarig kind in eenoudergezin
Een persoon van 18 jaar of ouder, ongeacht burgerlijke staat, die een kind-ouder relatie heeft met een tot het huishouden behorende ouder en deel uitmaakt van een eenoudergezin.
Met een eenoudergezin wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit een ouder met één of meerdere kinderen.

Positie: kind <18 jaar bij paar

Positie in het huishouden: minderjarig kind in paar
Een persoon van 0 tot 18 jaar, ongeacht burgerlijke staat, die een kind-ouder relatie heeft met één of twee tot het huishouden behorende ouders en deel uitmaakt van een paar met kinderen.
Met een ‘paar met kinderen’ wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit de leden van het paar en hun kind(eren).

Positie: kind >=18 jaar bij paar

Positie in het huishouden: meerderjarig kind in paar
Een persoon van 18 jaar of ouder, ongeacht burgerlijke staat, die een kind-ouder relatie heeft met één of twee tot het huishouden behorende ouders en deel uitmaakt van een paar met kinderen.
Met een ‘paar met kinderen’ wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit de leden van het paar en hun kind(eren).

Positie: ouder in eenoudergezin

Positie in het huishouden: ouder in eenoudergezin
Een persoon die niet samenwoont met een partner, maar wel thuiswonende kinderen heeft.
Met een eenoudergezin wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit een ouder met één of meerdere kinderen.

Positie: partner in paar met kind

Positie in het huishouden: partner in paar met kinderen
Een persoon die een paar vormt met een andere persoon in een particulier huishouden met ten minste één thuiswonend kind.
Met een paar met kind(eren) wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit de leden van het paar en hun kind(eren).

Positie: partner paar <40, geen kind

Positie in het huishouden: partner in paar zonder kinderen; tot 40 jaar
Een persoon, jonger dan 40 jaar, die een paar vormt met een andere persoon in een particulier huishouden zonder thuiswonende kinderen.
Met een paar zonder kinderen wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit de leden van het paar.

Positie: partner paar 40-65, geen kind

Positie in het huishouden: partner in paar zonder kinderen; 40 tot 65 jaar
Een persoon van 40 tot 65 jaar, die een paar vormt met een andere persoon in een particulier huishouden zonder thuiswonende kinderen.
Met een paar zonder kinderen wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit de leden van het paar.

Positie: partner paar >=65, geen kind

Positie in het huishouden: partner in paar zonder kinderen; 65 jaar of ouder
Een persoon van 65 jaar of ouder, die een paar vormt met een andere persoon in een particulier huishouden zonder thuiswonende kinderen.
Met een paar zonder kinderen wordt hier een huishouden bedoeld dat uitsluitend bestaat uit de leden van het paar.

Positie: lid overig huishouden

Een persoon die deel uitmaakt van een meerpersoonshuishouden waar niet uitsluitend partners, ouders en/of thuiswonenende kinderen wonen.

Basisonderwijs, vmbo, mbo1

Het behaalde onderwijsniveau omvat het basisonderwijs, het vmbo, de eerste 3 leerjaren van havo/vwo, de entreeopleiding (mbo1) en het praktijkonderwijs.
Het betreft hier mensen van 25 jaar of ouder

Havo, vwo, mbo2-4

Het behaalde onderwijsniveau omvat de bovenbouw van havo/vwo, de basisberoepsopleiding (mbo2), de vakopleiding (mbo3) en de middenkader- en specialistenopleidingen (mbo4).
Het betreft hier mensen van 25 jaar of ouder.

Hbo, wo

Het behaalde onderwijsniveau omvat de hbo- en wo-opleidingen (inclusief die leidend tot de doctorsgraad).
Het betreft hier mensen van 25 jaar of ouder.

Onderwijsniveau: onbekend

Het hoogst behaald onderwijsniveau is onbekend.

Marges
- Waarde
Perioden
- 2025

Variabelen kunnen gesleept worden naar de kop, rijen of kolommen van de tabel. In de kop is maar één item van een variabele te selecteren.

Marges Waarde  Perioden 2025 

	Onderwerp
Persoonskenmerken	Rookgedrag, 12 jaar of ouder Rookstatus Rokers	Rokers Dagelijkse rokers onder bevolking	Meeroken onder niet-rokers (Bijna) nooit	Alcoholgebruik, 12 jaar of ouder Richtlijn alcoholgebruik, 12 jr of ouder	Drugsgebruik, 12 jaar of ouder Cannabisgebruik Afgelopen jaar
Persoonskenmerken	%
Totaal personen	17,0	11,5	84,8	48,3	7,0
Geslacht: Mannen	20,2	13,7	83,0	39,7	9,2
Geslacht: Vrouwen	13,9	9,3	86,4	56,9	4,8
Leeftijd: 0 tot 4 jaar	.	.	96,6	.	.
Leeftijd: 4 tot 12 jaar	.	.	95,9	.	.
Leeftijd: 12 tot 16 jaar	2,1	0,5	82,5	85,6	0,3
Leeftijd: 16 tot 20 jaar	20,1	9,7	62,7	43,4	16,3
Leeftijd: 20 tot 30 jaar	23,8	12,2	68,9	34,0	18,5
Leeftijd: 30 tot 40 jaar	22,0	13,7	81,5	40,9	10,4
Leeftijd: 40 tot 50 jaar	18,4	12,5	83,2	45,1	5,9
Leeftijd: 50 tot 55 jaar	21,0	16,4	84,7	47,3	6,3
Leeftijd: 55 tot 65 jaar	16,9	14,0	88,3	49,6	2,5
Leeftijd: 65 tot 75 jaar	12,1	10,1	90,2	50,0	1,1
Leeftijd: 75 jaar of ouder	7,2	6,1	92,9	65,2	0,1
Leeftijd: 0 tot 12 jaar	.	.	96,1	.	.
Leeftijd: 12 tot 18 jaar	7,9	3,7	75,8	70,8	5,7
Leeftijd: 18 jaar of ouder	17,8	12,1	83,6	46,4	7,1
Positie: alleenstaande <40 jaar	30,1	16,0	73,0	31,5	23,4
Positie: alleenstaande 40 tot 65 jaar	27,4	21,7	78,2	51,3	8,7
Positie: alleenstaande >=65 jaar	13,4	11,4	91,2	65,4	1,0
Positie: kind <18 jaar, eenoudergezin	14,9	9,9	85,9	67,0	14,4
Positie: kind >= 18 jaar eenoudergezin	27,8	15,0	64,0	42,7	24,1
Positie: kind <18 jaar bij paar	6,6	2,5	89,7	71,7	3,9
Positie: kind >=18 jaar bij paar	23,2	12,2	69,3	34,6	15,6
Positie: ouder in eenoudergezin	24,1	18,3	85,2	54,4	7,3
Positie: partner in paar met kind	14,4	9,5	86,0	46,4	2,8
Positie: partner paar <40, geen kind	18,7	9,8	75,8	33,0	13,9
Positie: partner paar 40-65, geen kind	17,1	14,0	86,3	46,6	3,6
Positie: partner paar >=65, geen kind	7,6	6,3	91,7	52,1	0,3
Positie: lid overig huishouden	27,5	18,8	76,7	41,8	17,4
Basisonderwijs, vmbo, mbo1	23,2	19,5	84,2	60,5	5,0
Havo, vwo, mbo2-4	19,5	14,2	84,5	47,0	5,0
Hbo, wo	11,3	5,7	87,2	40,6	6,2
Onderwijsniveau: onbekend	14,8	11,8	79,7	72,5	1,0

Bron: CBS

Leefstijl; persoonskenmerken

Gewijzigd op: 13 maart 2026