Emissies van broeikasgassen berekend volgens IPCC-voorschriften

INHOUDSOPGAVE

1. Toelichting
2. Definities en verklaring van symbolen
3. Koppelingen naar relevante tabellen en artikelen
4. Bronnen en methoden
5. Meer informatie


1. TOELICHTING

Deze tabel bevat jaarcijfers over de emissies van broeikasgassen naar de lucht in Nederland. Het gaat hierbij om de emissie van totaal broeikasgassen uitgedrukt in CO2-equivalent en de emissies van de aparte gassen: koolstofdioxide (CO2), lachgas (N2O), methaan (CH4) en F-gassen. De emissies zijn uitgesplitst naar klimaatsectoren, zoals gebruikt binnen het Nederlandse Klimaatakkoord, en onderliggende sectoren. 
De broeikasgasuitstoot naar lucht is berekend volgens de voorschriften van het klimaatpanel IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change). IPCC is opgericht door de Verenigde Naties en heeft als doel de beschikbare kennis op het gebied van klimaat, klimaatverandering en de gevolgen ervan in kaart te brengen en te delen. Het IPCC verzorgt de (wetenschappelijke) begeleiding van de uitvoering van het Kyotoprotocol.
Voor een totaaloverzicht zijn ook de luchtemissies van de in Nederland verkochte bunkerbrandstoffen voor internationale luchtvaart en internationale scheepvaart opgenomen. Deze emissies vallen niet onder de IPCC-richtlijn. Ze tellen niet mee voor de broeikasgasuitstoot die Nederland aan de IPCC verstrekt en zijn dan ook niet in het totaalcijfer opgenomen. 

Gegevens beschikbaar vanaf: 1990.

Status van de cijfers:
De cijfers van 1990 tot en met 2024 zijn definitief, de cijfers over 2025 zijn voorlopig.
Om een samenhangende en consistente tijdreeks te verkrijgen wordt ieder jaar bij de berekening van de definitieve cijfers, de complete tijdreeks (her)berekend, zodat de laatste inzichten in de berekeningen kunnen worden meegenomen.

Wijzigingen per 3 september 2026: 
Toevoeging voorlopige cijfers 2025. De emissies van bunkerbrandstoffen zijn nu exclusief de CO2-emissie van het biogene deel van de energiedragers. In de vorige versies waren deze emissies per ongeluk meegenomen.  

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Definitieve cijfers over 2025 worden in februari 2027 gepubliceerd.


2. DEFINITIES EN VERKLARING VAN SYMBOLEN

Definities:
Emissie broeikasgassen
De emissies van gasvormige stoffen in Nederland die in de atmosfeer bijdragen aan het broeikaseffect; uitgedrukt in kilogrammen CO2-equivalent en uitgesplitst naar klimaatsectoren.

Emissie broeikasgassen:
De hoeveelheid gasvormige stoffen die uit de bron komt en in de atmosfeer bijdragen aan het broeikaseffect.  
Bronnen van broeikasgassen zijn geclassificeerd in klimaatsectoren. Het zijn bedrijven, verkeer en vervoer,  maar ook activiteiten van burgers, overheid of landgebruik kunnen een bron zijn.
Broeikasgassen: gassen in de atmosfeer met het vermogen om warmtestraling te absorberen en geleidelijk in alle richtingen weer af te geven. Hierdoor dragen ze bij aan het vasthouden van warmte in de atmosfeer. Dit wordt het broeikaseffect genoemd.
Bronnen: activiteiten of natuurlijke processen die emissies veroorzaken, ingedeeld in twee hoofdgroepen en de ‘niet-IPCC-groep’ Bunkers: 
-	Stationaire bronnen: niet mobiele installaties of processen. Voorbeelden zijn ovens, kachels en ketels, activiteiten in de land- en tuinbouw (emissies uit mest, pensfermentatie) en emissies uit stortplaatsen.
-	Mobiele bronnen: transportmiddelen en mobiele werktuigen met een verbrandingsmotor. Voorbeelden van transportmiddelen zijn personenauto's, vrachtauto's, binnenvaartschepen en vliegtuigen. Voorbeelden van mobiele werktuigen zijn landbouwtrekkers, vorkheftrucks en (wegen)bouwmachines. 
-	Bunkers: brandstoffen voor internationaal vervoer over water en door de lucht. ‘Bunkeren’ betekende oorspronkelijk het opslaan van kolen in bunkers door een stoomschip. Het woord bunker is gebleven maar het betekent nu levering van stookolie voor schepen en kerosine voor vliegtuigen. Bunkeremissies behoren niet tot de opgave aan IPCC.
CO2-equivalent: met de eenheid 'kg CO2-equivalent' kunnen de kilo's van de verschillende broeikasgassen bij elkaar opgeteld worden. Eén kg CO2-equivalent staat gelijk aan de broeikasgaswerking van de uitstoot van één kg koolstofdioxide. De uitstoot van 1 kg lachgas staat gelijk aan 265 kg CO2-equivalent en de uitstoot van 1 kg methaan aan 28 kg CO2-equivalent. Het effect van F-gassen is flink groter. Bijvoorbeeld, 1 kg zwavelhexafluoride (SF6) staat gelijk aan 23,5 duizend kg CO2-equivalent.
Klimaatsectoren: de indeling naar zes klimaatsectoren komt overeen met de 'klimaattafels', waaraan onderhandeld wordt over de per sector door te voeren maatregelen om de broeikasgasuitstoot in Nederland te verminderen. Het gaat om de klimaatsectoren Industrie, Elektriciteit, Mobiliteit, Gebouwde omgeving, Landbouw en Landgebruik.
Sector: een groep bedrijfseenheden met dezelfde hoofdactiviteit volgens (of gebaseerd op) de Standaard Bedrijfsindeling (SBI).


Verklaring van symbolen:

niets (blanco)	: het cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. 		: het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
*		: voorlopige cijfers
**		: nader voorlopige cijfers

De CO2-emissies zijn afgerond op 100-tallen met als eenheid ‘miljoen kg’. Hierdoor betekent een 0 een waarde < 50 miljoen kg.


3. KOPPELINGEN NAAR RELEVANTE TABELLEN EN ARTIKELEN

Relevante tabellen:

CBS: Emissies broeikasgassen (IPCC); klimaatsector, kwartaal
RIVM/Emissieregistratie: Emissies broeikasgassen vanaf 1990; IPCC; Jaarcijfers
CBS: Emissies naar lucht door de Nederlandse economie; nationale rekeningen 
Emissies van luchtverontreinigende stoffen volgens NEC-richtlijnen 
Emissies naar lucht op Nederlands grondgebied 
Emissies naar lucht op Nederlands grondgebied; wegverkeer 
CLO: Emissies CLO: Emissies broeikasgassen, 1990-2024 
CBS-archief: Emissies van broeikasgassen berekend volgens IPCC 1990-2021 

De kwartaalcijfers in de IPCC-tabel van het CBS gaan over de Nederlandse emissies per kwartaal (en jaar) van koolstofdioxide (CO2) en de overige broeikasgassen (lachgas (N2O), methaan (CH4) en fluorhoudende gassen), en volgens een andere sectorindeling, namelijk naar klimaatsectoren.
De jaarcijfers in de IPCC-tabel van RIVM/Emissieregistratie zijn ook naar klimaatsectoren. 

De jaarcijfers in de tabel volgens de Milieurekeningen gaan over de emissies van koolstofdioxide (CO2), lachgas (N2O) en methaan (CH4) en andere verontreinigende stoffen, vanaf 1990 en volgens het rekenkader van de Nationale Rekeningen en niet die van de IPCC. De sectorindeling is conform de SBI-indeling. 

Bij het IPCC-rekenkader gaat het om de hoeveelheid broeikasgasemissies die door menselijk toedoen binnen Nederland wordt uitgestoten. Bij Milieurekeningen gaat het om de emissies die worden veroorzaakt door de productie- en consumptie activiteiten binnen de Nederlandse economie. Zo tellen de Nederlandse lucht- en zeevaart en het verbranden van biomassa wel mee binnen Milieurekeningen, maar tellen deze economische activiteiten niet mee binnen het IPCC-rekenkader. Een ander verschil is, dat IPCC uitgaat van wat er binnen het Nederlands grondgebied plaatsvindt, terwijl de Milieurekeningen zich baseert op wat de Nederlandse ingezetenen doen

Relevante artikelen:
- CBS: Dossier Broeikasgassen
- PBL: Klimaat- en Energieverkenning
- Klimaatakkoord

Meer informatie is te vinden op de themapagina Natuur en milieu


4. BRONNEN EN METHODEN

De onderzoeksmethode van deze tabel is te vinden in de onderzoeksbeschrijving Emissies naar lucht; broeikasgassen en luchtverontreinigende stoffen

Methodebeschrijving IPCC:
Methoderapporten voor de vaststelling van de jaarlijkse emissies door mobiele en stationaire bronnen staan op de website van de Emissieregistratie. Bij methodewijzigingen wordt, als gevolg van internationale verplichtingen, de complete tijdreeks (her)berekend. De door de Emissieregistratie vastgestelde methodewijzigingen zijn terug te vinden in een uitvoerige internationale rapportage die Nederland elk jaar dient aan te leveren: IPCC broeikasgassen. Deze rapportage omvat ook de oorspronkelijk aangeleverde cijfers, inclusief een duiding van de onzekerheidsmarges.


5. MEER INFORMATIE

Infoservice

Copyright (c) Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen 
Verveelvoudiging is toegestaan, mits CBS als bron wordt vermeld.

• Onderwerpen

  • Emissie broeikasgassen

    De emissies van gasvormige stoffen in Nederland die in de atmosfeer bijdragen aan het broeikaseffect; uitgedrukt in kilogrammen CO2-equivalent en uitgesplitst naar klimaatsectoren.

• Klimaatsectoren

  • Totaal klimaatsectoren

    Binnen het op 28 juni 2019 gepresenteerde Klimaatakkoord worden zes sectoren onderscheiden: Industrie, Elektriciteit, Mobiliteit, Gebouwde omgeving, Landbouw en  LULUCF. Deze sectorindeling komt overeen met de  'klimaattafels', waaraan onderhandeld wordt over de per sector door te voeren maatregelen om de broeikasgasuitstoot in Nederland te verminderen.

  • Stationaire bronnen; totaal

    Stationaire bronnen zijn een samentelling van de klimaatsectoren Industrie, Elektriciteit, landbouw en Gebouwde omgeving. Het zijn niet mobiele bronnen zoals de inzet van energiedragers in ovens, kachels en  ketels, industriële processen en bijvoorbeeld emissies uit stortplaatsen en activiteiten in de land en tuinbouw.

  • Elektriciteit

    Bij klimaatsector Elektriciteit gaat het om de broeikasgasuitstoot door energiebedrijven die elektriciteit produceren. 

  • Industrie

    Bij klimaatsector Industrie gaat het om de broeikasgasuitstoot door de (bouw)nijverheid (o.a. basismetaal- en chemische industrie) en de energiegerelateerde industrie (raffinaderijen, cokesfabrieken, olie- en gaswinning, waterbedrijven en afvalbeheer). De uitstoot horend bij de inzet van mobiele werktuigen telt hier niet mee.

  • 06 Winning van aardolie en aardgas

    Winning van aardolie en aardgas

  • E Waterbedrijven en afvalbeheer

    Winning en distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering
    Deze categorie is een samentelling van:
    36 Winning en distributie van water
    37 Afvalwaterinzameling en -behandeling
    38 Afvalinzameling en –behandeling; voorbereiding tot recycling
    39 Sanering en overig afvalbeheer
    

  • 192 Aardolie-industrie

    Aardolie-industrie
    Deze groep omvat:
    Aardolieraffinage:
    - vervaardiging van motorbrandstoffen: benzine, kerosine, enz.;
    - productie van overige brandstoffen: lichte en zware stookolie, raffinaderijgassen als ethaan, propaan, butaan, enz.;
    - vervaardiging van producten voor de petrochemische industrie en voor de vervaardiging van wegdekken;
    - vervaardiging van overige aardolieproducten: white spirit, vaseline, paraffine, enz.
    Aardolieverwerking (geen -raffinage):
    - vervaardiging van smeeroliën en vetten uit aardolie;
    - recycling van afgewerkte olie;
    - vervaardiging van aardolieproducten uit afvalolie.

  • Cokesfabrieken

    Cokesovens zijn grote ovens waarin cokesovencokes, cokesovengas en steenkoolteer worden geproduceerd bij verkoling van cokeskolen bij hoge temperatuur.

  • 10-12 Voedings-, genotmiddelenindustrie

    "Vervaardiging van voedingsmiddelen, dranken en tabaksproducten 
    Deze categorie is een samentelling van categorieën: 
    10 Vervaardiging van voedingsmiddelen 
    11 Vervaardiging van dranken 
    12 Vervaardiging van tabaksproducten"
    

  • 13-15 Textiel-, kleding-, lederindustrie

    "Vervaardiging van textiel, kleding en lederwaren 
    Deze categorie is een samentelling van categorieën: 
    13 Vervaardiging van textiel 
    14 Vervaardiging van kleding 
    15 Vervaardiging van leer, lederwaren en schoenen"
    

  • 16 Houtindustrie

    Primaire houtbewerking en vervaardiging van artikelen van hout, kurk, riet en vlechtwerk (geen meubels)
    

  • 17 Papierindustrie

    Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren
    

  • 18 Grafische industrie

    Drukkerijen, reproductie van opgenomen media
    

  • 201 Basischemie

    Vervaardiging van basischemicaliën, kunstmeststoffen en stikstofverbindingen en van kunststof en synthetische rubber in primaire vorm

  • Overige chemie, farmaceutische industrie

    Deze categorie is een samentelling van categorieën:
    202 Landbouwchemicaliënindustrie
    203 Verf-, vernis- en drukinktindustrie
    204 Wasmiddel- en cosmeticaindustrie
    205 Overige chemische productenindustrie
    206 Synthetische vezelindustrie
    21 Farmaceutische industrie

  • 23 Bouwmaterialenindustrie

    "Vervaardiging van overige niet-metaalhoudende minerale producten 
    Deze afdeling omvat: vervaardiging van glas, keramische producten, cement, kalk en gips, producten van beton, gips en cement, en natuursteenbewerking"
    

  • 24 Basismetaalindustrie

    Vervaardiging van metalen in primaire vorm. 

  • 25-28 Metaalprod.- en machine-industrie

    Deze categorie is een samentelling van categorieën:
    25 Vervaardiging van producten van metaal (geen machines en apparaten)
    26 Vervaardiging van computers en van elektronische en optische apparatuur
    27 Vervaardiging van elektrische apparatuur
    28 Vervaardiging van overige machines en apparaten

  • 29-30 Transportmiddelenindustrie

    Vervaardiging van transportmiddelen Deze categorie is een samentelling van categorieën: 29 Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers 30 Vervaardiging van overige transportmiddelen

  • 22, 31-32 Overige industrie

    Deze categorie is een samentelling van categorieën: 
    22 Rubber- en kunststofproductenindustrie 
    31 Vervaardiging van meubels 
    32 Vervaardiging van overige goederen
    

  • F Bouwnijverheid

    F Bouwnijverheid
    41 Algemene burgerlijke en utiliteitsbouw en projectontwikkeling
    42 Grond-, water- en wegenbouw (geen grondverzet)
    43 Gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw
    

  • 01 Landbouw (stationaire bronnen)

    Bij klimaatsector Landbouw gaat het om de broeikasgasuitstoot als gevolg van landbouwactiviteiten, exclusief de inzet van mobiele werktuigen.

  • Gebouwde omgeving

    Bij klimaatsector Gebouwde omgeving gaat het om de broeikasgasuitstoot door huishoudens en de dienstensector, exclusief de uitstoot die gerelateerd is aan verkeer en vervoer (deze zit in sector mobiliteit). Het omvat vooral de uitstoot horend bij het warm stoken met aardgas van woningen en de te verwarmen gebouwen van de dienstensector.

  • Particulier huishouden

    Eén of meer personen die samen een woonruimte bewonen en zichzelf, dus niet-bedrijfsmatig, voorzien in de dagelijkse levensbehoeften. Dit betreft de SBI-sectie T.

  • G-U Dienstverlening

    Deze categorie is een samentelling van SBI-secties:  G Groot- en detailhandel; reparatie van auto's; H Vervoer en opslag; I Logies-, maaltijd- en drankverstrekking;J Informatie en communicatie; K Financiële instellingen ; L Verhuur van en handel in onroerend goed; M Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening; N Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening; O Openbaar bestuur, overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen; P Onderwijs; Q Gezondheids- en welzijnszorg; R Cultuur, sport en recreatie; S Overige dienstverlening; U Extraterritoriale organisaties en lichamen.

  • Landgebruik

    Bij klimaatsector Landgebruik gaat het om de netto-broeikasgasuitstoot horend bij landgebruik, landgebruiksverandering en houtoogst. Het wordt ook vaak aangeduid met de afkorting LULUCF (Land Use, Land-Use Change and Forestry). Het gaat bijvoorbeeld om de CO2-uitstoot door veenoxidatie, minus de CO2-vastlegging door bossen, en inclusief de netto-uitstoot horend bij landgebruiksveranderingen (zoals het verlies van CO2-vastlegging door bebouwing in groene gebieden). 
    De categorie Landgebruik komt alleen voor bij de IPCC-emissies; de categorie ontbreekt bij de tabellen met NEC-emissies en feitelijke emissies.
    

  • Mobiele bronnen; totaal

    Dit betreft de klimaatsector Mobiliteit. Mobiele bronnen zijn transportmiddelen en mobiele werktuigen met een verbrandingsmotor, exclusief zeevaart, internationale binnenvaart en internationale luchtvaart en inclusief defensie-activiteiten. Voorbeelden van transportmiddelen zijn personenauto's, vrachtauto's, binnenvaartschepen en vliegtuigen. Voorbeelden van mobiele werktuigen zijn landbouwtrekkers, vorkheftrucks en (wegen)bouwmachines. De emissies zijn berekend op basis van het energieverbruik volgens de Nederlandse Energiehuishouding (CBS-NEH).

  • Vervoer

    Alle vervoer van personen en goederen over rail, weg, water en door de lucht, exclusief zeevaart, internationale binnenvaart, internationale luchtvaart en vervoer op het eigen bedrijfsterrein.
    De categorie Scheepvaart betreft bij de IPCC-en NEC-emissies alleen de Binnenscheepvaart en niet de Zeescheepvaart; bij de feitelijke emissies is de Zeescheepvaart (binnengaats en op NCP) wel opgenomen onder de categorie Zeevaart.
    De categorie Luchtvaart omvat bij de IPCC alleen de emissies door binnenlandse vluchten; bij de NEC- en feitelijke emissies betreft dit de binnenlandse vluchten, en de emissies bij het taxiën, landen en stijgen tot 3000 voet vanaf Nederlands grondgebied van internationale vluchten.
    

  • Wegverkeer; totaal

    Alle vervoer van personen en goederen via de openbare weg. Vervoer op het eigen bedrijfsterrein valt hier niet onder. De emissies zijn bereekend op basis van het energieverbruik volgens de Nederlandse Energiehuishouding (NEH); de zogenaamde  "fuel sold".

  • Wegverkeer; personenauto's

    Verkeer binnen Nederland, inclusief buitenlandse voertuigen. 
    

  • Wegverkeer; motorfietsen

    Motorvoertuigen voor het wegverkeer op twee, drie of vier wielen met een onbeladen gewicht van maximaal 400 kg.	

  • Wegverkeer; lichte bedrijfsvoertuigen

    Lichte motorvoertuigen ingericht voor het vervoer van goederen, voor het uitvoeren van bijzondere doeleinden. Hieronder vallen de bestelauto's en de lichte speciale voertuigen.	

  • Wegverkeer; zware bedrijfsvoertuigen

    Zware motorvoertuigen ingericht voor het vervoer van goederen, voor het uitvoeren van bijzondere doeleinden of voor het trekken van opleggers. Hieronder vallen de vrachtauto's (excl. trekker voor oplegger), trekkers voor oplegger en de zware speciale voertuigen.	

  • Wegverkeer; bussen

    Motorvoertuigen voor personenvervoer over de weg met meer dan negen zitplaatsen (met inbegrip van de bestuurdersplaats).	

  • Railverkeer

    Alle vervoer van personen en goederen door de dieseltractie van de spoorwegen. Vervoer op het eigen bedrijfsterrein valt hier niet onder. De emissies zijn berekend op basis van brandstofleveringen (NEH).

  • Binnenvaart; totaal

    Alle vervoer van personen en goederen via binnenlandse waterwegen door schepen met een Nederlandse bestemming, exclusief internationale binnenvaart. Visserij valt hier niet onder. De emissies zijn berekend op basis van brandstofleveringen (NEH).
    De categorie Scheepvaart betreft bij de IPCC-en NEC-emissies alleen de Binnenvaart en niet de Zeescheepvaart; bij de feitelijke emissies is de Zeescheepvaart (binnengaats en op NCP) wel opgenomen. Binnenscheepvaart omvat bij de IPCC alleen de emissies door schepen met een Nederlandse bestemming; bij de NEC- en feitelijke emissies betreft dit de emissies op Nederlands grondgebied met Nederlandse of buitenlandse bestemming.
    

  • Binnenvaart; personenvervoer

    Passagiersvaart binnen Nederland, inclusief buitenlandse vaartuigen.

  • Binnenvaart; vrachtververvoer

    Vrachtvaart binnen Nederland, inclusief buitenlandse vaartuigen. Emissies zijn inclusief de verdamping van ladingresten (VOS).	

  • Binnenvaart; recreatievervoer

    Recreatievaart binnen Nederland, inclusief buitenlandse vaartuigen.

  • Luchtvaart

    Vervoer van personen en goederen via de lucht. Emissies door het verbranden en verdampen van vliegtuigbrandstoffen tijdens binnenlandse vluchten (vertrek én aankomst in Nederland). De emissies zijn berekend op basis van brandstofleveringen (NEH).
    De categorie Luchtvaart omvat bij de IPCC alleen de emissies door binnenlandse vluchten; bij de NEC- en feitelijke emissies betreft dit de binnenlandse vluchten én de emissies bij het taxiën, landen en stijgen tot 3000 voet vanaf Nederlands grondgebied van internationale vluchten.
    

  • Overige mobiele bronnen; totaal

    Visserij (vissersschepen) en werktuigen met een verbrandingsmotor; hieronder vallen bijvoorbeeld landbouwtrekkers, vorkheftrucks, kranen en bouwmachines. Visserij-emissies zijn berekend op basis van brandstofleveringen (NEH).

  • Mobiele werktuigen; totaal

    Werktuigen met een verbrandingsmotor. Hieronder vallen bijvoorbeeld landbouwtrekkers, vorkheftrucks en (wegen)bouwmachines

  • Mobiele werktuigen; landbouw

    Werktuigen met een verbrandingsmotor in de landbouw, zoals landbouwtrekkers en laadschoppen..

  • Mobiele werktuigen; bouwnijverheid

    Werktuigen met een verbrandingsmotor in de bouwnijverheid, zoals laadschoppen, graafmachines en generatoren.

  • Mobiele werktuigen; industrie

    Werktuigen met een verbrandingsmotor in de industrie, zoals verreikers en generatoren.

  • Mobiele werktuigen; diensten

    Werktuigen met een verbrandingsmotor in de dienstensector, zoals vorkheftrucks.

  • Mobiele werktuigen; overige sectoren

    Werktuigen met een verbrandingsmotoren voor o.a. consumenten , zoals grasmaaiers en bladblazers.

  • Visserij

    Omvat binnenvisserij, kustvisserij en visserij op het Nederlands deel van het Continentaal Plat (zie zeevaart). De emissies zijn berekend op basis van brandstofleveringen (NEH).

  • Defensie-activiteiten

    Marineschepen en militaire vliegtuigen, ook voor internationale operaties. De emissies zijn berekend op basis van op basis van brandstofleveringen (NEH).

  • Afzet voor bunkers

    De levering van brandstof voor de internationale scheepvaart en de internationale luchtvaart. Dit betreft schepen of vliegtuigen die vertrekken uit Nederlandse havens en aankomen in/op buitenlandse (lucht)havens. De post bunkers wordt in de energiebalans gezien als een vorm van uitvoer. De brandstof komt namelijk niet beschikbaar voor binnenlands verbruik. De emissies zijn berekend op basis van brandstofleveringen (NEH). 
    De categorie Bunkers komt alleen voor bij de IPCC-emissies; de categorie ontbreekt bij de tabellen met NEC-emissies en feitelijke emissies.
    

  • Afzet voor bunkers; luchtvaart

    De levering van brandstof voor de internationale luchtvaart. Dit betreft vliegtuigen die vertrekken uit Nederlandse luchthavens en aankomen op buitenlandse luchthavens. De emissies zijn berekend op basis van brandstofleveringen (NEH).

  • Afzet voor bunkers; scheepvaart

    De levering van brandstof voor de internationale scheepvaart. Dit betreft schepen die vertrekken uit Nederlandse havens en aankomen in buitenlandse havens. De emissies zijn berekend op basis van brandstofleveringen (NEH).

• Emissies naar lucht

  • Totaal broeikasgassen

    Naast koolstofdioxide (CO2) worden ook andere broeikasgassen meegeteld. Dit zijn lachgas (N2O, distikstofoxide), methaan (CH4) en fluorhoudende gassen (F-gassen). Om de hoeveelheden bij elkaar te kunnen optellen wordt gebruik gemaakt van de eenheid ‘kg CO2-equivalent’.

  • Kooldioxide (CO2)

    CO2 ontstaat onder andere bij verbranding van de koolstof in brandstoffen. Eén megaton CO2-equivalent staat gelijk aan de broeikasgaswerking van de uitstoot van één megaton koolstofdioxide (= 1 miljard kilogram CO2).

  • Distikstofoxide (N20)

    N2O ontstaat bij allerlei chemische omzettingsprocessen, zoals denitrificatieprocessen bij mest en kunstmest, bij de productie van salpeterzuur en in autokatalysatoren. De uitstoot van 1 megaton lachgas staat gelijk aan 265 megaton CO2-equivalent. 

  • Methaan (CH4)

    CH4 ontstaat onder andere door onvolledige verbranding van brandstoffen, lekkage van het aardgasnet en door vergisting. Methaan is een broeikasgas (veroorzaakt opwarming van de aarde). De uitstoot van 1 megaton methaan staat gelijk aan 28 megaton CO2-equivalent.

  • F-gassen

    Gefluoreerde broeikasgassen. HFK's (Fluorkoolwaterstoffen), PFK's (Per Fluorkoolstof Waterstoffen) en SF6 (zwavelhexafluoride) zijn voorbeelden van F-gassen. F-gassen zijn synthetische koudemiddelen en worden gebruikt in airconditioningsystemen, koelmachines en warmtepompen. Het zijn ozonlaag afbrekende stoffen en het effect van F-gassen aan de broeikasgaswerking is veel groter dan CO2. Bijvoorbeeld, 1 megaton zwavelhexafluoride (SF6) staat gelijk aan 23,5 duizend megaton CO2-equivalent.

• Perioden

  • 1990

  • 2000

  • 2010

  • 2020

  • 2024

  • 2025*

    Voorlopige cijfers

Tabelinformatie

Identifier	85669NED
Korte titel	Emissies van broeikasgassen; IPCC
Samenvatting	Nederlandse emissies van broeikasgassen, berekend volgens de IPCC - voorschriften. Naar broncategorie.
Verslagperiode	1990, 1995, 2000 - 2025

Administratie

Laatste wijziging	2026-09-03T02:00:00
Laatste wijziging metadata	2026-09-03T02:00:00
Frequentie	Tweemaalperjaar
Reden aanlevering	ActualiseringBijzonder
Status	Regulier

Tabelomvang

Aantal rijen	9360
Aantal kolommen	4